Tiếng ồn trong nhà: âm đi bằng đường nào và chặn ở đâu cho đúng
Tiếng ồn là một trong những thứ ảnh hưởng tới chất lượng sống rõ nhất mà lại ít được nói tới trong các bài về nhà cửa. Và khi nói tới thì lời khuyên phổ biến nhất — dán mút xốp lên tường — thường không giải quyết được vấn đề người ta đang gặp.
Lý do là âm truyền bằng nhiều đường khác nhau, mỗi đường cần một cách chặn khác nhau.
Đường 1 — Qua khe hở
Đây là đường quan trọng nhất và cũng dễ sửa nhất. Âm thanh truyền trong không khí, nên chỗ nào không khí đi qua được thì âm đi qua được.
Hệ quả: một bức tường dày mà có khe hở dưới cửa thì phần lớn công sức xây dày bị vô hiệu. Trong thực tế, khe hở thường là nguyên nhân chính chứ không phải độ dày tường.
Những chỗ hay hở:
- Khe dưới cửa — chỗ rò nhiều nhất.
- Khe quanh khung cửa và cửa sổ.
- Lỗ ổ điện, hộp kỹ thuật, chỗ xuyên ống.
- Cửa gió điều hòa và ô thoáng chung.
Bịt khe là việc rẻ nhất và cho kết quả rõ nhất. Nhưng lưu ý mâu thuẫn đã nói ở bài thông gió: bịt hết khe thì mất đường khí. Nhà tắm và phòng ngủ cần cân nhắc chứ không bịt sạch.
Đường 2 — Qua khối lượng của tường
Âm làm vách rung, vách rung lại truyền âm sang bên kia. Vách càng nặng càng khó rung, nên cản âm phụ thuộc chủ yếu vào khối lượng.
Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm nhất: mút xốp rất nhẹ nên gần như không cản âm truyền qua tường. Nó có tác dụng khác — giảm vang trong chính căn phòng đó — nhưng đó là vấn đề khác.
Phân biệt cho rõ:
- Cách âm — ngăn âm sang phòng khác. Cần khối lượng, cần kín, cần lớp ngắt.
- Tiêu âm — giảm vang trong phòng, làm tiếng nói nghe rõ hơn và bớt dội. Cần vật liệu mềm xốp.
Người muốn "hàng xóm bớt ồn" cần cái thứ nhất; người thấy phòng khách vang như nhà kho cần cái thứ hai. Mua nhầm là tốn tiền mà không đỡ.
Đường 3 — Qua kết cấu
Đường khó xử nhất. Tiếng bước chân, tiếng kéo ghế, tiếng máy giặt rung — chúng truyền trực tiếp qua sàn, tường, cột và lan đi rất xa trong công trình.
Đặc điểm nhận biết: tiếng nghe được ở phòng cách xa nguồn, và bịt khe không ăn thua.
Cách xử phải làm ở nguồn, vì chặn giữa đường rất khó:
- Thảm hoặc lớp lót dưới sàn ở phòng phía trên.
- Đệm cao su dưới chân máy giặt và thiết bị rung.
- Nút chặn dưới chân ghế.
Những thứ thật sự có tác dụng trong nhà ở
Xếp theo tỷ lệ hiệu quả trên chi phí:
- Bịt khe dưới cửa và quanh khung — rẻ nhất, hiệu quả rõ nhất.
- Cửa đặc thay cho cửa rỗng ruột. Nhiều cửa phòng bên trong là cửa rỗng, gần như không cản âm.
- Rèm dày, thảm, đồ vải, kệ sách đầy — vừa tiêu âm vừa thêm chút khối lượng.
- Kính hộp hai lớp cho nhà mặt đường — tốn kém nhưng là thứ duy nhất xử được tiếng xe.
- Cây và vách ngăn — hiệu quả khiêm tốn về âm nhưng có tác dụng về cảm nhận.
Riêng tư về thị giác và về âm thanh là hai chuyện
Nhiều nhà giải quyết được cái thứ nhất mà quên cái thứ hai. Rèm che được ánh nhìn nhưng không che được câu chuyện.
Với nhà nhiều thế hệ hoặc nhà có người làm việc tại nhà, riêng tư về âm thanh mới là thứ thiếu. Hai chỗ đáng đầu tư nhất: cửa phòng ngủ và tường chung giữa phòng ngủ với khu sinh hoạt.
Âm nền — thứ ít ai nghĩ tới
Một mẹo ngược đời nhưng hiệu quả: đôi khi thêm âm còn dễ chịu hơn bớt âm.
Phòng cực kỳ yên thì mọi tiếng lẻ đều nổi bật — tiếng nói chuyện phòng bên, tiếng bước chân. Một âm nền đều đều như tiếng quạt làm những tiếng lẻ đó chìm đi và bớt gây chú ý.
Đây là lý do nhiều người ngủ ngon hơn khi có tiếng quạt, dù về mặt đo đạc thì phòng ồn hơn.
Phần này liên quan gì tới phong thủy
Nhiều nguyên tắc phong thủy về vị trí phòng ngủ — không sát bếp, không sát nhà vệ sinh, không sát cửa chính, không sát đường — mô tả đúng các nguồn ồn trong một ngôi nhà.
Nghĩa là nếu anh chị bố trí theo những nguyên tắc đó, phần tiếng ồn đã được xử lý khá tốt, dù lý do được diễn đạt bằng ngôn ngữ khác. Đây là một ví dụ nữa cho thấy nhiều lời khuyên cổ đúc kết từ quan sát thực tế.