Không khí trong nhà: nguồn ô nhiễm nằm ngay trong nhà mình

Hai bài trước nói khí lưu thông thực chất là gì, và nói độ ẩm với nấm mốc. Bài này nói phần còn lại của cùng chủ đề: cái gì làm bẩn không khí trong nhà.

Người ta hay lo không khí ngoài đường. Nhưng phần lớn thời gian mình ở trong nhà, và nhiều nguồn đáng kể nằm ngay trong đó — nấu ăn, đồ mới, khói hương, ẩm mốc.

🔴 Khí CO — phần phải nói trước

Đây là thứ duy nhất trong bài có thể gây chết người trong vài giờ, nên nói trước mọi thứ khác:

• Khí CO sinh ra khi đốt cháy không đủ khí — bếp gas, than, củi, và đặc biệt là máy phát điện chạy xăng dầu.
• Nó không màu, không mùi. Không thể nhận ra bằng giác quan, và người ngộ độc thường buồn ngủ rồi thiếp đi.
• Tuyệt đối không chạy máy phát điện trong nhà, trong gara, hay ngay cửa sổ. Đây là nguyên nhân của nhiều vụ tử vong cả gia đình, và nó xảy ra vào đúng những đợt mất điện kéo dài.
• Không đốt than sưởi trong phòng kín, dù chỉ một lát.
• Bếp gas phải có thông gió; ngọn lửa vàng hoặc đỏ thay vì xanh là dấu hiệu cháy không hoàn toàn — gọi thợ kiểm.
• Có thiết bị báo CO nếu nhà dùng bếp than, bếp gas trong không gian kín, hoặc có bình nóng lạnh dùng gas.
• Nghi ngộ độc CO — đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nhiều người cùng lúc: ra ngoài trời ngay và gọi cấp cứu.

Khói bếp

• Nấu ăn sinh ra khói và hạt mịn, nhất là khi chiên rán ở nhiệt độ cao.
• Máy hút mùi phải có đường thoát ra ngoài mới thật sự hút được; loại lọc tuần hoàn chỉ giữ mùi chứ không đưa khói đi.
• Bật máy hút trước khi nấu và để chạy thêm sau khi nấu xong.
• Mở cửa sổ bếp nếu không có máy hút tử tế.
• Vệ sinh lưới lọc; lưới bám dầu thì máy chạy mà không hút được bao nhiêu.

Đồ mới và sơn mới

• Sơn, keo, vecni và một số loại ván công nghiệp phát tán hơi trong thời gian đầu sau khi hoàn thiện.
• Mở cửa thông thoáng nhiều ngày sau khi sơn, và đừng ngủ trong phòng vừa sơn xong.
• Nhà có trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người bệnh hô hấp thì nên ở nơi khác trong mấy ngày đầu.
• Đồ gỗ công nghiệp mới nên để thoáng một thời gian trước khi đưa vào phòng ngủ.
• Chọn loại có chỉ tiêu phát thải thấp nếu có điều kiện — hỏi người bán và xem thông tin sản phẩm.

Khói hương, nến và vàng mã

• Đốt gì cũng sinh hạt mịn, và trong phòng kín thì nó tích lại.
• Mở cửa hoặc bật quạt thông gió khi thắp, và để thoáng một lúc sau đó.
• Người bệnh hô hấp, trẻ nhỏ, người già thường nhạy hơn — nhà có mấy nhóm này thì nên thắp ít và thoáng khí kỹ.
• Không thắp trong phòng ngủ đóng kín.
• Phần nếp thì hỏi người lớn trong nhà; phần thoáng khí thì thuộc về căn nhà.

Thuốc lá

Nói ngắn vì phần này đã rõ: khói thuốc trong nhà ảnh hưởng tới mọi người trong nhà, nhất là trẻ nhỏ. Hút ngoài trời không giải quyết hết — khói bám vào quần áo, tóc, đồ đạc — nhưng vẫn hơn hẳn hút trong phòng.

Bụi và ẩm

• Lau ẩm thay vì quét; quét làm bụi bay lên rồi lắng lại chỗ khác.
• Giặt chăn ga định kỳ bằng nước nóng nếu có thể.
• Thảm và rèm giữ bụi — nhà có người dị ứng thì cân nhắc bớt đi.
• Xử lý mảng mốc sớm, đừng sơn đè lên.
• Giữ độ ẩm ở mức vừa; quá ẩm thì mốc, quá khô thì khó chịu đường thở.

Việc đơn giản nhất và hiệu quả nhất

Trước khi tính tới máy móc: mở cửa cho khí đi qua nhà mỗi ngày một lúc. Mở hai cửa đối nhau vài phút thay được cả tiếng mở một cửa.

• Chọn lúc ngoài trời sạch và mát — sáng sớm hoặc chiều muộn.
• Sau khi nấu, sau khi lau nhà bằng hoá chất, sau khi thắp hương.
• Trừ mùa nồm — lúc đó mở cửa là đưa hơi ẩm vào, và bài về độ ẩm đã nói kỹ.

Về máy lọc không khí

• Có tác dụng với bụi mịn nếu đúng loại lọc và đúng cỡ phòng.
• Không thay được thông gió, và không xử được khí CO.
• Phải thay lõi theo hướng dẫn; lõi bẩn thì hiệu quả giảm.
• Đóng cửa khi chạy mới hiệu quả, nên nó là giải pháp cho lúc không mở cửa được.
• Không cần thiết cho mọi nhà — mở cửa và hút mùi tử tế giải quyết được phần lớn.

Câu hỏi thường gặp