Cùng một màu sơn dưới hai bóng đèn khác nhau: phần đo được của màu
Hai bài trước nói phần đo được và phần bị nói quá của màu sắc, và nói cách thử màu sơn trên tường. Bài này nói yếu tố quyết định nhất mà ít người tính tới: cái bóng đèn.
Chọn màu ở cửa hàng thấy đẹp, về nhà thấy khác hẳn — không phải do trí nhớ đánh lừa, mà vì hai chỗ chiếu bằng hai loại ánh sáng khác nhau. Và đây là phần hoàn toàn đo được.
Màu là ánh sáng phản xạ
Bức tường không tự phát sáng. Cái mắt thấy là phần ánh sáng bị tường hắt lại — nên nếu ánh sáng chiếu vào thiếu một dải màu nào đó, thì tường không thể hắt lại dải đó, dù sơn có chứa nó.
Đó là toàn bộ lý do một màu có thể trông ấm ở nhà và xám ở cửa hàng. Không có gì huyền bí, và biết điều này thì đỡ tốn một lần sơn lại.
Nhiệt độ màu — con số đầu tiên nên nhìn
Trên hộp đèn thường ghi một con số kèm chữ K. Đây là thứ dễ kiểm nhất:
- Số thấp — ánh sáng ngả vàng, cảm giác ấm. Quen thuộc với đèn sợi đốt ngày xưa.
- Số trung bình — trắng trung tính.
- Số cao — trắng ngả xanh, giống ánh sáng ban ngày.
Cùng một màu sơn: dưới ánh vàng thì màu ấm nổi lên, dưới ánh trắng lạnh thì màu ngả xám và các sắc xanh rõ hơn. Không loại nào đúng hơn loại nào — nó chỉ là hai điều kiện xem khác nhau.
Chọn cho từng phòng
- Phòng ngủ: ánh ấm cho buổi tối. Ánh trắng lạnh buổi tối làm khó ngủ hơn ở nhiều người, và bài về ánh sáng với giấc ngủ đã nói kỹ.
- Bếp và chỗ làm việc: sáng hơn và trung tính hơn — chỗ cần nhìn rõ thì ưu tiên nhìn rõ.
- Phòng tắm và bàn trang điểm: ánh sáng gần với ban ngày, nếu không thì trang điểm ở nhà rồi ra ngoài thấy khác hẳn.
- Phòng khách: nhiều nhà dùng hai lớp — ánh chung trung tính, thêm đèn ấm cho buổi tối.
- Giữ cùng loại trong một phòng. Trộn vàng với trắng lạnh trong cùng một không gian là nguồn khó chịu mà người ta hay không gọi được tên.
Độ hoàn màu — con số ít người biết
Ngoài nhiệt độ màu còn một chỉ số nữa, thường ghi trên hộp: khả năng đèn tái hiện màu sắc trung thực.
- Chỉ số càng cao thì màu càng thật, gần với dưới ánh nắng.
- Đèn rẻ có chỉ số thấp thường làm mọi thứ trông hơi bệch — da người nhợt, đồ ăn kém hấp dẫn, vải nhìn sai màu.
- Đáng đầu tư ở bếp, bàn ăn, phòng tắm và chỗ soi gương; mấy chỗ khác thì không quan trọng bằng.
- Đây là thứ hỏi được người bán, và hộp đèn tử tế đều có ghi.
Cách thử trước khi mua cả nhà
- Mua một bóng trước, lắp thử ở phòng định dùng.
- Xem vào buổi tối, khi không còn ánh sáng ngoài trời trộn vào.
- Nhìn thứ mình quan tâm: màu tường, màu da tay mình, màu đồ ăn.
- Sống với nó vài hôm rồi mới quyết mua cả bộ.
- Ghi lại thông số bóng đã ưng — lần sau thay chỉ cần mua đúng loại đó.
Điểm năm tiết kiệm nhiều công nhất về sau: chụp một tấm ảnh hộp đèn là đủ, khỏi phải chọn lại từ đầu sau vài năm.
Thử màu sơn cho đúng
- Quét mẫu lên chính bức tường đó, mảng đủ lớn, không nhìn trên bảng màu nhỏ.
- Xem ở ba thời điểm: sáng, chiều, và buổi tối dưới đèn nhà mình.
- Xem cạnh đồ đạc thật, vì màu tường và màu đồ ảnh hưởng lẫn nhau.
- Đợi sơn khô hẳn — màu lúc ướt khác màu lúc khô.
- Nhớ rằng cả phòng cùng một màu sẽ đậm hơn mảng thử, vì các mặt tường hắt vào nhau.
- Trần thường nên nhạt hơn tường một bậc; cùng một màu quét cả trần lẫn tường thì phòng trông thấp xuống.
Đèn hỏng và thay đèn
Mấy điều thực tế mà ít nơi nói:
- Thay cả cụm cùng lúc nếu một phòng có nhiều bóng cùng loại — thay lẻ một bóng thì bóng mới sáng hơn hẳn và nhìn lệch.
- Đèn nhấp nháy nhẹ có thể gây mỏi mắt và đau đầu ở người nhạy cảm; nhìn qua camera điện thoại thấy sọc chạy là dấu hiệu.
- Đèn nóng bất thường hoặc có mùi khét thì ngắt điện và kiểm — đây là chuyện an toàn.
- Giữ lại một bóng dự phòng đúng loại, để khi cháy không phải đi chọn lại từ đầu.
- Chao đèn bám bụi làm giảm sáng đáng kể; lau định kỳ rẻ hơn thay bóng công suất lớn hơn.
Phần văn hoá thì vẫn là phần văn hoá
Bài này chỉ nói phần vật lý — cái đo được bằng con số trên hộp đèn. Việc một màu mang ý nghĩa gì trong nếp nhà là chuyện khác, và trang này không gộp hai thứ đó lại.
Nếu nhà mình chọn màu theo nếp thì cứ chọn, rồi dùng phần vật lý ở trên để màu đó hiện lên đúng như mình muốn — hai việc không mâu thuẫn nhau chút nào.