Che tiếng bằng tiếng: tiếng ồn trắng, tiếng quạt, tiếng nước và giấc ngủ

Mục Tiếng ồn và riêng tư đã có bài về đường đi của âm thanh, riêng tư với hàng xóm, tiếng ồn mình gây ra, tiếng công trình, tiếng ồn qua sàn chung cư, và vật liệu cách âm. Tất cả đều nói về chặn tiếng. Bài này nói về một cách khác, rẻ hơn và đôi khi hiệu quả hơn với giấc ngủ: che tiếng bằng tiếng.

Phong thuỷ ưa tiếng nước chảy nhẹ, chuông gió khẽ, coi đó là âm thanh “sinh khí”, làm không gian dễ chịu. Nhiều người lại ngủ ngon hơn hẳn khi có tiếng quạt chạy đều. Hai chuyện này có chung một cơ chế, và cơ chế đó giải thích luôn khi nào nó có tác dụng, khi nào không.

Tai phản ứng với thay đổi, không chỉ với độ to

Thứ đánh thức mình ban đêm thường không phải tiếng to đều, mà là tiếng nổi lên đột ngột trên nền yên tĩnh: cửa đóng sầm, xe máy rồ ga, chó sủa, tiếng nói chuyện bên kia tường. Trong phòng rất yên, một tiếng nhỏ cũng nổi bật. Khi có một tiếng nền đều đều, cùng tiếng đó nổi lên ít hơn so với nền, nên ít gây giật mình hơn.

Đó là ý nghĩa của “che tiếng”: không làm tiếng kia nhỏ đi, mà làm khoảng chênh giữa nó và nền nhỏ lại.

Những loại tiếng nền hay dùng

• Tiếng ồn trắng: năng lượng trải đều trên các tần số, nghe như tiếng xì của đài mất sóng. Nhiều người thấy hơi chói.
• Tiếng ồn hồng, ồn nâu: nặng hơn ở tần số thấp, nghe giống tiếng mưa, tiếng thác xa, tiếng gió. Nhiều người thấy dễ chịu hơn.
• Tiếng quạt: tiếng nền tự nhiên nhất ở nhà ta, kèm theo gió.
• Tiếng nước chảy, tiếng mưa thu sẵn: dễ chịu với nhiều người, nhưng có tiếng nước làm một số người muốn đi vệ sinh.

Che được gì, không che được gì

Tiếng nền che tốt những tiếng nhỏ và vừa, ngắt quãng: tiếng nói chuyện qua tường, tiếng xe xa, tiếng tivi nhà bên. Nó che kém những tiếng:

• Rất to: karaoke, khoan bê tông. Muốn che thì tiếng nền phải to tới mức chính nó gây hại.
• Tần số rất thấp, truyền qua kết cấu: tiếng bass, tiếng bước chân tầng trên, tiếng máy bơm rung. Những tiếng này đi qua sàn, tường, cảm nhận cả bằng cơ thể.

Với những tiếng đó, phải quay lại các cách chặn trong những bài trước của mục này.

🔴 Âm lượng: đủ che, không đủ hại

Đây là phần quan trọng nhất của bài. Tiếng nền phát suốt đêm, sát đầu giường, mỗi đêm trong nhiều năm. Nếu để quá to, nó trở thành một nguồn tiếng ồn kéo dài. Mấy nguyên tắc:

• Để nhỏ nhất mà vẫn che được tiếng làm phiền. Thường là mức nghe rõ nhưng vẫn nói chuyện thì thầm được.
• Đặt loa xa đầu, không đặt sát gối.
• Dùng hẹn giờ tắt sau khi đã ngủ sâu nếu tiếng phiền chủ yếu xảy ra lúc đầu đêm.
• Có thể dùng ứng dụng đo âm thanh trên điện thoại để biết khoảng âm lượng; các ứng dụng này không chính xác như máy đo chuyên dụng nhưng đủ để so sánh.

Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Máy tạo tiếng ồn trắng cho trẻ sơ sinh được bán rất nhiều. Tai trẻ nhỏ nhạy hơn và trẻ không tự tắt hay vặn nhỏ được. Một số khuyến cáo y khoa đã lưu ý rằng một số máy có thể phát âm lượng cao. Nếu dùng: đặt máy xa giường cũi, để âm lượng thấp, không để sát tai trẻ. Những thắc mắc về giấc ngủ và thính giác của trẻ nên hỏi bác sĩ nhi.

Tiếng nước, chuông gió trong phong thuỷ

Thác nước mini, đài phun nước để bàn, chuông gió là những vật phẩm quen thuộc. Về mặt âm thanh, chúng là tiếng nền: tiếng nước tạo nền đều, che tiếng ngoài đường; chuông gió thì ngược lại, là tiếng ngắt quãng, có thể làm người nhạy tiếng khó ngủ. Đặt chuông gió ở cửa phòng khách, ban công ban ngày thì dễ chịu; treo ngoài cửa sổ phòng ngủ chỗ gió lùa thì có thể kêu cả đêm, và làm phiền cả hàng xóm. Thác nước mini cần thay nước, vệ sinh thường xuyên để không đọng rêu và muỗi.

Nút tai: lựa chọn ngược chiều

Nếu tiếng nền là thêm tiếng để che, thì nút tai là bớt tiếng đi tới tai. Nút tai bọt xốp đúng cách nhét có thể giảm đáng kể tiếng vào tai, rẻ, không làm phiền người ngủ cùng. Nhược điểm là một số người khó chịu khi đeo cả đêm, và nút tai cũng chặn cả những tiếng cần nghe: chuông báo cháy, tiếng con nhỏ khóc, chuông báo thức. Người ngủ một mình hoặc là người lớn duy nhất trông trẻ ban đêm nên cân nhắc kỹ. Giữ nút tai sạch, thay định kỳ, đừng nhét quá sâu.

Thói quen nghe đều đặn

Một số người lo rằng quen ngủ với tiếng nền thì không ngủ được khi thiếu nó. Thực tế nhiều người có quen như vậy, giống như quen ngủ với quạt. Nếu đó là điều mình ngại, có thể dùng tiếng nền chỉ những đêm có tiếng phiền, hoặc giảm dần âm lượng theo thời gian. Không có gì sai khi phụ thuộc vào một tiếng quạt nhỏ, miễn là âm lượng an toàn.

Khi nào tiếng nền là băng dán, khi nào là giải pháp

Với tiếng ồn nhỏ, thỉnh thoảng, tiếng nền là giải pháp gọn và rẻ. Với tiếng ồn lớn, kéo dài, có nguồn rõ ràng (quán karaoke, xưởng, hàng xóm), nó chỉ là băng dán. Lúc đó cách xử là nói chuyện với nguồn ồn, báo chính quyền nếu vượt quy định, hoặc đầu tư cách âm cửa sổ. Và nếu khó ngủ kéo dài dù đã xử tiếng ồn, đó là chuyện nên hỏi bác sĩ.

Nói gọn lại

Tiếng nền giúp ngủ vì nó làm những tiếng đột ngột bớt nổi bật, không phải vì nó làm chúng nhỏ đi. Nó che tốt tiếng nhỏ, ngắt quãng; che kém tiếng rất to và tiếng trầm truyền qua kết cấu. Để âm lượng thấp nhất còn che được, đặt xa đầu, cẩn thận hơn với trẻ nhỏ.