La bàn điện thoại đo hướng: sai ở đâu

Điện thoại nào cũng có la bàn, và rất nhiều người dùng nó để đo hướng nhà. Tiện, miễn phí, và có vẻ chính xác vì hiện số tới từng độ.

Nhưng la bàn điện thoại có một loạt nguồn sai mà người dùng không thấy. Bài này liệt kê chúng và nói cách giảm sai — hoặc biết khi nào thì không nên dùng.

La bàn điện thoại hoạt động thế nào

Điện thoại có một cảm biến từ trường ba trục. Nó đo từ trường xung quanh, kết hợp với cảm biến gia tốc để biết điện thoại đang nghiêng thế nào, rồi tính ra hướng so với từ trường Trái Đất.

Điểm mấu chốt: nó đo từ trường tại chính chỗ đó, và từ trường tại chỗ đó không chỉ có từ trường Trái Đất mà còn có mọi thứ từ tính xung quanh.

Sáu nguồn sai

Một: kim loại và vật từ tính ở gần. Đây là nguồn sai lớn nhất và phổ biến nhất trong nhà. Cửa sắt, khung cửa nhôm có lõi thép, cột bê tông cốt thép, tủ sắt, tủ lạnh, loa — tất cả đều làm lệch số đo, và mức lệch có thể rất lớn khi đứng sát.

Trong một căn nhà bê tông cốt thép thì gần như không có chỗ nào hoàn toàn sạch nhiễu.

Hai: chính cái ốp điện thoại. Rất nhiều ốp có nam châm — ốp gập có chốt từ, ốp dùng cho giá đỡ xe hơi, ốp hỗ trợ sạc không dây từ tính. Nam châm cách cảm biến vài centimet thì số đo vô nghĩa. Tháo ốp ra trước khi đo là việc đầu tiên nên làm.

Ba: cảm biến chưa được hiệu chuẩn. Cảm biến từ trong điện thoại cần hiệu chuẩn định kỳ — đó là lý do ứng dụng bản đồ đôi khi yêu cầu bạn vẽ hình số tám trong không khí. Chưa hiệu chuẩn thì sai lệch có thể đáng kể.

Bốn: điện thoại không nằm ngang. Cảm biến bù nghiêng có giới hạn. Cầm điện thoại nghiêng rồi đọc số là một nguồn sai mà ai cũng mắc.

Năm: nhầm giữa hướng từ và hướng thật. Đây là phần kỹ thuật quan trọng — xem mục riêng ở dưới.

Sáu: không biết đo ở đâu. Ngay cả khi thiết bị chính xác, việc "hướng nhà" là hướng nào thì các phái lại nói khác nhau — đứng ở cửa đo, đứng giữa nhà đo, hay đo theo mặt tiền. Sai ở đây thì thiết bị chính xác tới đâu cũng vô ích.

Hướng từ và hướng thật — khác nhau

La bàn chỉ về cực từ, không chỉ về cực địa lý. Chênh lệch giữa hai hướng đó gọi là độ từ thiên, và nó khác nhau theo từng vị trí trên Trái Đất và thay đổi chậm theo thời gian.

Nhiều ứng dụng la bàn có tuỳ chọn hiển thị hướng từ hoặc hướng thật — và chúng cho hai con số khác nhau. Nếu bạn đo được một số rồi đưa cho người khác tính, mà hai bên dùng hai hệ khác nhau, thì kết quả lệch.

Nên hỏi rõ: hệ tính của bạn dùng hướng từ hay hướng thật. Trong thực hành phong thuỷ truyền thống thì la bàn dùng là la kinh, vốn đo hướng từ — nhưng các tài liệu hiện đại không thống nhất, nên đây là điều cần hỏi chứ không nên giả định.

Cách đo cho đỡ sai

Nếu vẫn dùng điện thoại thì làm thế này:

Tháo ốp. Bước đầu tiên và quan trọng nhất.

Hiệu chuẩn. Mở ứng dụng la bàn, vẽ hình số tám trong không khí vài lần cho tới khi ứng dụng báo đã hiệu chuẩn.

Ra xa kim loại. Đứng giữa phòng, cách xa cửa sắt, tủ, cột. Nếu đo hướng nhà thì đứng ngoài sân hoặc trên vỉa hè đối diện, nhìn về mặt tiền — xa kết cấu thép hơn nhiều so với đứng trong nhà.

Giữ điện thoại nằm ngang trên lòng bàn tay, ngang thắt lưng.

Đo ít nhất ba lần ở ba vị trí khác nhau cách nhau vài mét. Nếu ba số gần nhau thì tin được; nếu lệch nhau hơn chục độ thì có nhiễu và không nên dùng số nào cả.

Ghi lại điều kiện đo — đứng ở đâu, đo lúc nào, ứng dụng nào, hướng từ hay hướng thật. Để lần sau đo lại còn so được.

Khi nào thì cần thiết bị tốt hơn

Với việc quan trọng và tốn kém — xây nhà mới, quyết định hướng công trình — thì nên dùng la bàn cơ chất lượng tốt hoặc nhờ người có thiết bị chuyên dụng. Người hành nghề lâu năm thường dùng la kinh, và họ cũng biết cách tránh nhiễu.

La bàn cơ cũng chịu ảnh hưởng của kim loại như nhau, nhưng nó không có các nguồn sai phần mềm và không phụ thuộc hiệu chuẩn.

Với việc nhỏ và để tham khảo — muốn biết ban công quay hướng nào để tính nắng — thì điện thoại hoàn toàn đủ dùng.

Một cách kiểm tra chéo không cần thiết bị

Đây là cách đơn giản và khá hữu ích: dùng mặt trời.

Mặt trời mọc ở phía đông và lặn ở phía tây — vị trí cụ thể dịch chuyển theo mùa, nhưng vào quãng giữa năm thì khá gần đông tây thực. Đứng trong nhà lúc bình minh hoặc hoàng hôn và xem nắng vào qua cửa nào là biết được hướng ở mức thô.

Cách này không cho số chính xác tới độ, nhưng nó bắt được lỗi lớn — nếu la bàn điện thoại báo mặt tiền hướng bắc mà chiều nào cũng nắng dọi thẳng vào thì có gì đó sai.

Bản đồ vệ tinh cũng là một cách kiểm chéo tốt: xem hình chụp từ trên cao và đối chiếu với hướng bắc trên bản đồ.

Về mấy ứng dụng phong thuỷ có la bàn

Nhiều ứng dụng gộp la bàn với vòng bát quái, cửu cung, và cho ngay kết luận tốt xấu. Mấy điều nên biết:

Chúng vẫn dùng chính cảm biến của điện thoại nên chịu đủ các nguồn sai ở trên. Giao diện đẹp không làm số đo chính xác hơn.

Mỗi ứng dụng cài sẵn một hệ tính, và ứng dụng thường không nói rõ là hệ nào. Đó là lý do hai ứng dụng cho hai kết luận khác nhau từ cùng một số đo.

Kết luận kèm danh sách sản phẩm thì đó là công cụ bán hàng có chức năng la bàn.

Tóm lại

Tháo ốp điện thoại trước khi đo — nhiều ốp có nam châm và đó là nguồn sai bị bỏ qua nhiều nhất. Hiệu chuẩn bằng hình số tám, đứng xa kim loại, giữ máy nằm ngang, và đo ba lần ở ba chỗ: lệch nhau hơn chục độ thì đừng tin số nào. Hỏi rõ hệ tính của bạn dùng hướng từ hay hướng thật. Và kiểm chéo bằng mặt trời hoặc bản đồ vệ tinh — cách đó bắt được lỗi lớn mà không tốn gì.